حاج اسماعیل دولابی را خیلی هامان می شناسیم. پیرمرد عارف مسلکی که حرف زدنش نوازش گوش هرکس بود. اولین بار بعد از فوتش شبکه 4 تلویزیون مجموعه فیلمهایی از او پخش می کرد که هربار می دیدمشان ناخودآگاه پای تلویزیون می نشستم و تا تمام شود. البته خود حاج اسماعیل هیچ گاه راضی نبوده که این برنامه ها در زمان حیاتش از صداوسیما پخش شود، به همین دلیل تلویزیون بعد از فوتش اقدام به پخش آنها می کند. هنوز موسیقی کلامش در گوشم هست و وقتی این متن را خواندم باز هم آکنده از لذت شدم. اگر یادتان باشد یکی از سه عارف "یک تکه نان" کمال تبریزی هم از روی ایشان الگوبرداری شده بود. خدایش رحمت کند.

گوشه هایی از مجالس ایشان در مجموعه ای به نام « طوبی محبت» گردآوری شده است .

آنچه در پی می آید از مقدمه جلد اول این مجموعه انتخاب شده است :

 .... دو طریق در باب سلوک به حق تعالی وجود دارد . یکی راه جذبه و رحمت حق است که در این راه بارقه ای از دوست به سالک می خورد و در واقع کشش دوست ، سالک را پیش می برد و این یک دعوت خصوصی برای اوست و از سالک این طریق به مجذوب سالک تعبیر می شود .

به  رحمت  سر زلف  تو  واثقم  ورنه

کشش چونبودازآن سوچه سود کوشیدن

راه دوم آن است که سالک باید آنقدر مجاهده کند و ریاضت بکشد تا به جذبه حق برسد و سالک این طریق را ، سالک مجذوب گویند . در حقیقت هردو طریق جذبه حق تعالی است که سالک را به مقصد می رساند .

بین این دو طریق تفاوتهای زیادی است که در صدد بیان آنها نیستیم و فقط به ذکر روایت مهمی که این دو طریق را بیان می کند بسنده می کنیم .

مرحوم مجلسی نیز این روایت در بحارالانوار ذکر کرده است . این حدیث مشتمل بر بسیاری از حقایق ربانی و اسرار الهی است .

و اکنون قسمتهایی از متن حدیث :

امام صادق (ع) در حدیثی به یونس بن ظیبان فرمودند :

« صاحبان خرد با تفکر عمل می کنند تا محبت خدا را به دست آورند . همانا وقتی که قلب ، محبت را تحصیل نماید و به آن نورانی گردد ، لطف سرازیر می شود . آن گاه او اهل فایده شده و بر اساس حکمت سخن خواهد گفت پس زیرک شده و با قدرت عمل می نماید و به طبقات هفتگانه آشنا می شود .

هنگامی که به این مرحله رسید ، بر اساس لطف و حکمت و بیان یک حرکت و دگرگونی در تفکرات او پدید می آید و خواست و محبت خویش را در راه خالقش صرف می نماید . به این ترتیب به مقام برتر دست پیدا کرده و خدا را با چشم دل مشاهده خواهد نمود و حکمت را به غیر روش حکما ، علم را به غیر راه علما و صدق را به غیر شیوه صدیقین به دست خواهد آورد ....

.... و کسانی که آن راه ( طریق ریاضت  و خشوع و عبادت ) را می پیمایند ، یا موفق می شوند یا ناکام می مانند و اکثر آنها نا موفق خواهند بود ، چراکه حق خدا را رعایت ننموده و به اوامر وی ( به طور کامل) عمل نکرده اند . این صفت کسی است که حق شناخت و محبت او را بجا نیاورده است . پس مبادا فریب نماز و روزه و سخنان و علوم آنها را بخوری ! آنان درازگوشانی فراری هستند .... »