اعتماد ملی: دولت پدیده ای "انضمامی"، چندبعدی و پیچیده است. شرط فهم موسسه دولت شناخت وجوه گوناگون آن است. دکتر حسین بشیریه چهار وجه ایدئولوژیک، اجبار، وجه عمومی ( تامین خدمات و کارویژه های عمومی) و وجه خصوصی ( چهره اقتصادی) را برای دولت ها قائل است.

دستیابی به اهداف کلی حکومت یکی از کارویژه های وجه عمومی دولت است. اهداف کلی حکومت ها معمولا با اهداف کلی جامعه پیوند دارد و این اهداف ممکن است در اعصار مختلف اشکال گوناگونی پیدا کند. مثلا هدف اصلی جامعه در عصرایمان دستیابی به رستگاری بود. اما انسان  عصر مدرن  دیگر دغدغه رستگاری اخروی ندارد و به رفاه دنیوی می اندیشد. در جوامع رفاهی امروز هم که دغدغه اصلی افراد رفاه دنیوی است دولت ها نمی توانند رفاهی نیندیشند. از این رو مهم ترین اهداف حکومت در دولت های امروز اهداف اقتصادی است. سیاست های اقتصادی دولت ها در اولویت قرار دارد و بیشترین مباحثات را برمی انگیزد.

وقتی چهره اقتصادی دولت و تنظیم عاقلانه امور اقتصادی تا این اندازه با اهمیت تلقی می شود نمی توان به راحتی و بدون تامل از کنار سیاستگزاری های  اقتصادی دولت عبور کرد.

به نظر می رسد دولت آقای احمدی نژاد به بازخوانی وظایف دولت مدرن محتاج است. سیاستگزاری صحیح و منطقی و انضباط بخشیدن به امور جامعه و تنظیم خردمندانه و جامع مناسبات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی از جمله وظایف دولت هاست اما سیاستگزاری ها و تصمیمات اخیر دولت یعنی ماجرای بانک پارسیان، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و اعلام غیرمترقبه  و ناگهانی تعطیلی روزهای چهار شنبه و پنجشنبه گذشته از اختلال امور حکایت می کند نه انضباط و تنظیم آن.

***

شاید اشاراتی به برخی آثار اختلال آمیز تصمیم روز دوشنبه دولت در تعطیلی روزهای چهارشنبه و پنجشنبه وسیله ای شود تا مقامات مسوول پیامدهای تصمیمات خود را دقیق تر هدف بررسی قرار دهند.

1- تعطیلی ناگهانی روز چهارشنبه و پنجشنبه با احتساب تعطیلی روز سه شنبه و جمعه در ایران و نیز تعطیلی روزهای شنبه و یکشنبه در اکثر قریب به اتفاق کشورهای جهان، ارتباط ایران با جهان را به مدت شش روز قطع کرده است. این تعطیلی اختلال جدی در روابط و مناسبات شرکت ها و سازمان ها و نهادهای دولتی و خصوصی و نیز افراد حقیقی به طرف های خارجی به وجود آورده است. اختلالی که احتمالا می تواند خسارات و زیان های مالی، حیثیتی، اخلاقی و اعتباری برای طرف های ایرانی به بار آورد.

2- بخش خصوصی در هر جامعه ای حتی جوامع دولت مدار صاحب حق و حقوقی است. شاید دولت مجاز باشد با توجه به صرفه و صلاحش برای دستگاه های دولتی بی دغدغه تصمیم گیری کند اما نباید از کنار حقوق بخش خصوصی که سهم مهمی از نفع عامه در آن نهفته است، به سهولت عبور کند. بخش خصوصی ایران برای دو روز کاری باقی مانده در هفته گذشته برنامه ریزی کرده بود اما تصمیم غیر مترقبه و پیش بینی نشده دولت علی القاعده خسارات قابل توجهی به آنان وارد کرده است. به عنوان نمونه کافی است اشاره شود که شرکت های تولید کننده کالاها و مواد مصرفی فاسد شدنی برای دو روز آخر هفته گذشته تدارک دیده بودند اما به علت تعطیلی مراکز عمده و خرده فروشی، امکان حمل کالا ازایشان سلب گردید و تاریخ مصرف آنها نیز به سر آمد.

3- به علت عدم پیش بینی قبلی 4 روز تعطیلی، خدمت رسانی به شهروندان به یکباره با اختلال روبرو شد. قطعا در چند روز گذشته چهره های عصبانی و کلافه را در کنار ماشین های خودپرداز بانک ها شاهد بوده اید.

4- جمعی از شهروندان برای درمان بیماری های خود و انجام اعمال جراحی، آزمایش، معاینه و ... در مراکز درمانی دولتی و خصوصی نوبت گرفته بودند اما تعطیلی چهار روزه برنامه درمانی ایشان را با اختلال روبرو ساخت. به علاوه فشار روانی، روحی و عصبی را نیز متوجه ایشان و اطرافیانشان کرد.

5- منابع و هزینه های مختلفی را تعطیلی  چهار روزه به هدر داد. احتمالا در روزهای سه شنبه و چهارشنبه بینندگان تلویزیون در برنامه های پربیننده شبکه های مختلف شاهد بودند که یکی از بانک ها برای ترغیب مردم به سپرده گذاری در حساب های قرض الحسنه و نیز گشایش حساب های جدید وعده 187 میلیارد ریال جوایز مختلف را می داد و مرتب تکرار می کرد که مهلت گشایش حساب یا افزایش موجودی  تمدید نمی شود و تنها  3 و2 روز برای این مهم فرصت دارید. 3 و 2 روزی که مطابق با ایام تعطیلی می شد و به دستور دولت بانک ها درهای خود را بسته بودند.

6- علی القاعده برخی از شهروندان به علت تعطیلی چهار روز گذشته با اختلال در پرداخت قبوض آب و برق و گاز و تلفن و... روبرو شده اند که علت آن به سر آمدن مهلت پرداخت بدهی و عدم امکان پرداخت آن بوده است. این اختلال همچنین هزینه هایی را بر دستگاه های مسوول تحمیل خواهد کرد.

7- انضباط کاری در سازمان ها و نهاد هایی که تعطیل بردار نیستند و درایام تعطیل با کارکنان کشیک اداره می شوند نیز در این چند روزه در مواقعی با اختلال روبرو شد. مسوول یکی ازآزمایشگاه های پزشکی بعد از شنیدن خبر 4 روز تعطیلی در شب دوشنبه با عصبانیت بر سر خود می زد که من چگونه الان برای 4 روز تعطیلی کشیک، کارکنان را ساماندهی کنم. کاری که تنها یک بار در سال آن هم درایام نوروز باید انجام دهم. 8- سایت بازتاب با توجه به بودجه جاری هزار میلیارد تومانی دولت برآورد کرد تعطیلی دو روز آخر هفته هشتاد میلیارد تومان زیان به بار آورده است.

9- جایی نقل شده بود که تعطیلی غیر مترقبه چهار روزه کار سرشماری دهساله را نیز با مشکل روبرو ساخته و به علت تعطیلی استانداری ها، فرمانداری ها و عدم سرویس دهی به مرکز آمار ایران در برنامه ریزی و  پیشبرد امور اختلال ایجاد کرده است. سرشماری از روز 5 آبان آغاز می شود و روزهای آخر هفته گذشته برای آماده سازی و انجام مقدمات در نظر گرفته شده بود.

***

از این دست مثال ها الی ماشاءالله می توان زد، اما گوهر کلام این است که در کشوری که نیازمند کار و تلاش شبانه روزی برای جبران عقب ماندگی هاست تعطیلی غیرمترقبه چهار روزه چه معنایی دارد؟ اگر برای ادخال سرور و شادمانی بیشتر در مردم به مناسبت پایان ماه مبارک رمضان است که با توجه به عدم انتظار مردم برای این تعطیلی و در نتیجه ناتوانی در برنامه ریزی برای استفاده ازاین ایام، چندان بهره ای از این تعطیلات گرفته نشد. علاوه بر این در جوامعی که امکانات و وسایل پر کردن اوقات فراغت مردم به وفور مهیاست تعطیلات معمولا به ایام آخر هفته محدود می شود و کمتر می توان شاهد این دست تعطیلی های غیرمترقبه و برنامه ریزی نشده بود.

علی الاصول این اقدامات علاوه بر اختلال در امور جاری جامعه، روحیه تلاش و کار را از جامه سلب می کند و به جای آن روحیه تنبلی  و کاهلی را تزریق می کند.

علاوه بر اینها تصمیمات تصمیم گیران جامعه باید چنان اصولی، استدلالی و قانع کننده باشد که افکار عمومی در برابر آن موضع نگیرند، اقدامی که در چند روز گذشته بارها شاهد آن بودیم و شهروندان با حیرت و پرسش درباره تعطیلی صحبت می کردند. تداوم این نوع تصمیم گیری ها به طور طبیعی به شکاف میان دولت-ملت دامن می زند و این امر برای جامعه مخاطره آفرین است.

باری، به نظر می آید تعطیلی بیش از نیمی از هفته گذشته تصمیمی از سر توجه و جامع نگری نبوده و بیشتر به حس خشنودسازی شهروندان متکی بوده است که آن هم معلوم نیست چندان ره به مقصود برده باشد. ظاهرا تنها طبقه خشنود ماجرا همان دانش آموزان دبستانی اند که همیشه و همه جا بی تاب تعطیلی هستند.